Saturday, August 26, 2017

अंश बाडफाँड

कविता
-निरज दाहाल
याद छ भाइ तलाइ त्यो रात
ज्वरोले च्यापेर सिकिस्त बनाएको बेला
आमाले रुदै तँलाइ च्यापेर सुतेको दिन ? 
तर आज अंश माग्दा
तैले आमाको काख माग्न सकिनस् ।
तैले त त्यो दिन पनि बिर्सेछस
नभए आज अंश माग्दै गर्दा
बा को काँध कसरी छुटाउँथिस होला र ?
जुन काँधमा चड्न
तेरो र मेरो झगडा पर्ने गर्थ्यो ।
भाइ ,
मैले चाहिँ कसरी भुल्न सके होला है
तलाइ शहरमा राखेर पढाउँदा
बेशीको तिन रोपनी जग्गा बेचेको ?
अनि कसरी बिर्से होला
तेरो बिहे खर्चको लागि
पाखोबारी सस्तैमा बेचेको ?
आमाले कुँडेमा दूध तताएर
कुराउनी कोर्दै गर्दा
बाहिरबाट मलाई चुकुल लगाइदिएर
तँ नै भान्सामा छिटो पुग्थिस
तर आज ,
बा लाई दमले गार्‍हो पार्यो भन्दा
तँ तेरै घरको ढोकाको
भित्रबाट चुकुल लगाएर बसेको छस
अनि आइपुगेको छस्
बा को सास गएपछि
सबैभन्दा अन्तिममा ।।
मलाई अझै याद छ
मेरो बिहेमा
माथ्लो घरको बस्नेत दाइको कोट

तल्लो घरकी थपिनी भाउजूको सुन
पैचो मागेर
मैले मेरो बिहे उतारेको दिन
याद त मलाई त्यो पनि छ
तेरो बिहेमा तीन तोलाको सुन
दुईवटा खसी
चारवटा गाडी
तेरो बिहेमा तँ खुशी भइनस सायद ,
जति तेरो बिहेमा म खुशी भएँ ।
आमालाई महिला समुहमा
मिस्री बाँडेको दिन
आमाले कान्छाले खाओस भन्नू हुन्थ्यो
अनि तँ मुख चबाउँथिस
तर गुलियो मलाई हुन्थ्यो
आज तैले अंश माग्दा
मेरो माया अलिकति दे किन भनिनस ?
भाइ ,
तैले परालको कुन्युमा अन्जानमै आगो लगाइस
बा लाई मैले हो भनेर
बा को पिटाइ मैले सहे
तर
आज अंश माग्दै गर्दा
त्यो दिनको पराल लान्छस दाइ भनेर किन सोधिनस ?
तैले अंश खोजेर
सम्पति लिएर गइस
अनि मैले आमालाई पाल्ने होइन
आमा सँगै बस्ने सौभाग्य पाए
ए शहरमा बसेर वकिल पढेको मेरो भाइ
अब त आफै भन त
यो रगतको युद्धमा
मैले जिते कि तैले जितिस ???

Saturday, August 19, 2017

नेपाल पत्रकार महासंघको कार्यकाललाई आफैले तौलिदा


आजभन्दा झण्डै ठिक ३ वर्ष चार महिना अघि जब म नेपाल पत्रकार महासंघको केन्द्रिय सदस्यको उम्मेरदारको तयारी गर्दैगर्दा बोलेका कुरलाई आप्mनो कार्यकाल सकाएर छोड्दै गर्दाको समयमा एक पटक पुन स्मरण गर्न मन लाग्यो । आदरणीय अग्रह, सहकर्मी साथीहरु र आम मतदाता मित्रहरुको बिचमा मैले त्यो दिन २ सय ५७ शब्दमा कर्णालीको पत्रकारिताको विगतलाई प्रष्ट्याउँदै केही प्रतिवद्धता गरेको आजै हो जस्तो लाग्छ । 
खासमा मैले त्यस वेला पत्रकार महासंघ जस्तो गरिमामय संगठनमा प्रवेश गर्दा जस्ताको तस्तै के लेखेको थिए भन्ने कुरा यो लिंकhttp://nabarajmahatara.blogspot.com/2014/05/blog-post.html मा हेर्न सक्नु हुन्छ । जसलाई आफै स्वमुल्यांकन गर्दा तिन वर्ष चार महिनाको अन्तरालमा खासै कार्यकारी पद नभएपनि मेरो कर्मभूमि र जभूमी रहेको विकट भनिने कर्णालीको पत्रकारिताको क्षेत्रमा मुख्य त निम्न उपब्धी भएको अनुरोध गर्न चाहन्छु । 
१) १ लाख ५० हजारको गौरी कठायत पत्रकारिता पुरस्कारको स्थापना 
मेरो कार्यकालको सबैभन्दा पहिलो उपलब्धी भनेकै गौरी कठायत पत्रकारिता पुरस्कार हो । महासंघ जस्तो व्यवसायिक संस्थामा प्रवेशद्धार जे सुकै भएपनि इतिहाँसलाई सम्मान गर्नु पर्छ भन्ने मेरो मान्यता हिजो, आज र भोली जहिलेपनि हुन्छ । त्यसैलाई देखाउने मौका मैले यस पुरस्कारको स्थापनालार्य लिएको छु । हुन म प्रेस चौतारिबाट प्रतिनिधित्व गर्दै पत्रकार महासंघमा प्रवेश गरेको हुँ ।
जुन बाहिर शास्त्रीय राजनीतिका नाममा कुरा आउँछ त्यस अनुशार भएको भए स्वर्गि गौरी दिदीको नाममा पुरस्कार स्थापना नगर्दा पनि अन्यथा हुन्न थियो होला तर कर्णालीबाट पहिलो पटक प्रतिनिधित्व गर्ने अनी उहाँको स्वर्गारोहण दर्घटनाबाट भएकाले मैले कर्णालीको पत्रकारपनि जुनीजुनीसम्म देशभर हरेक वर्ष चर्चामा आवस भन्ने ध्येयले पहल गरे र सफल पनि भयो । यो हाल महासंघ केन्द्रिय कमिथि अन्तरगत रहेपनि १ लाख ५० हजारको अक्षय कोष स्थापना भएकाले जस्तो सुकै बिचार गरेको आएपनि संस्थागत भएको छ भन्ने मेरो ज्वलन्त प्रमाण मात्रै होइन भोलीको नेतृत्वमा आउने मित्रहरुलाई पनि गतिलो पाठ हो भन्ने लाग्छ ।
 
२) रारा मिडया समित 
३ वर्ष ४ महिनाको कायकालको अर्काे उपलब्धी भनेको रारा मिडिया समिट हो । तत्कालिन सूचना तथा सञ्चार मन्त्री मिनेन्द्र रिजाल र नेपालको पत्रकारिता सँग सम्बन्धित (सरकारी, व्यवसायिक र अन्य) सबै निकायमा प्रमूख र प्रतिनिधि सहित २०७१ म्ंसीर २५ र २६ स्वर्गकी अप्सराको बक्क्षस्थल रारामा रारा मिडियो समितिको आयोजना भयो । प्रेस काउन्सील, पत्रकार महासंघ सहि आयोजित कार्यक्रममा नेपाली पत्रकारिताले कर्णालीको बिम्ब बिगारेकाले हरेक सञ्चार माध्यममा (सरकारीबाट हशुरु गर्ने) क्षेत्रमा कर्णाली विटको स्थापना गर्न प्रतिविद्धा र कर्णाली लगायतका दुर्गम जिल्लामाको पत्रकारिताको विकासलाई अनुदानमूखी पत्रकारिताको अभ्यास शुरु गर्ने कुरामा व्यापक छलफल भएर १४ बुधें रारा घोषणा पत्र जारी भयो (http://nabarajmahatara.blogspot.com/search… यो लिंकमा हेर्न सक्नुहुन्छ ) भलै प्रेस काउन्सीलले कर्णालीका मिडिया अध्ययनका लागि समित गठन गर्यो तर काम केही भएन । 
३) सूचना विभागको पास पलिहो पटक दैलोमा
ज्हिलेपनि कर्णालीका पत्रकारसँग नत परिचय पत्र नत नियुत्ती केही पनि हुदैन थियो । जसबाट म आफैपनि प्रताडित थिए । अर्को अर्थमा भन्ने हो कर्णालीमा बाउरे पत्रकारिता व्यप्त थियो । अहिलेपनि त्यसको प्रभाव निकै छ । त्यसलाई कसरी हटाउन सकिन्छ भन्ने समाधानको खोजि महासंघको केन्द्रिय सदस्य पुग्दै निकै सोच बिचारको विषय मेरो थियो । त्यसैले जब सूचना विभागको पासको पहल हुन्छ तब पत्रकारले केही नभएपनि नियुक्ती त पाउँछ भन्ने हिसावले सूचना विभागका तत्कालिन महानिर्देशक लक्ष्मी विलास कोइराला ज्यूसँगको पटक पटकको आग्रहमा दैलेख, कालिकाट हुँदै जुम्लासम्म विभागको प्रेस पास शिविर स१चालन गरियो । अन्य जिल्लामा गर्ने योजना हुँदाहुँदै कार्यकालभरीमा सफल हुन सकिएन । यसभन्दा पछि पनि यसको फलोअप गर्ने नै छु । 
४) क्षत्रिय समितिको नियमित बैठक
हुन त कर्णाली भौगोलिक रुपमा निकै समस्या छ क्षत्रिय समितिको बैठकका सन्दर्भमा । जस अनुशार मैलै जानकारी पाएसम्म अघिल्ला क्षेत्रिय समितिका बैठक बस्दैन थियो भन्ने कुरा जहिलेपनि आउने । नियमित बैठक प्रजातान्त्रीक संगठनको मुटु हो भन्ने केही लिट्रेचर पनी हेर्ने मौका पाएको नाताले मेरो कार्यकालभरीमा ३ वटा क्षेत्रिय समितिका बैठक बसेर कर्णालीको पत्रकारिताका बारेमा केही महत्वपूर्ण निर्णय र पहल समेत भएका छन् । एवम् रितले माताहतका जिल्लाका बैठक, भेला अधिवेशन सम्पन्न गर्न जिल्ला शाखाका साथीहरुले समेत निकै सहयोग गर्नुभयो । 
यी लगायत महासंघ केन्द्रले अघि सारेका दुर्घटना विमा, जेष्ठ पत्रकार सम्मान वृतीमा पाि कर्णालीले सहभागिता जनाएको छ । 
हुन त यि कामले मात्रै मेरो कार्यकाल पूर्णरुपमा सफल भयो भन्ने दावी मेरो हैन तर जुन दिन मैले प्रतिवद्धता गरेछु त्यही लाइनमा केही न केही पहल गरेर पदबाट बाहिरिन लाग्दा तपाई सबैलाई जानकारी गराउनु मेरो कर्तब्य हो । यहाँहरुको शुभेक्षा, सहयोग र सद्भावका लागि हार्दिक आभार व्यक्त गर्दै म पूर्णकालिन पत्रकार मात्रै होइन पत्रकारिताको व्यावसायिक विकास र अवधारणको अभियान्ता समेत हुने प्रण गर्दछु धन्यवाद । 
नवराज महतारा 
केन्द्रिय सदस्य तथा कर्णाली संयोजक 
नेपाल पत्रकार महासंघ 
२०७४ भाद्र ३ काठमाडौं

Wednesday, August 16, 2017

नेपाली पसलमा चिनियाँ ताला !

नवराज महतारा बुधवार, साउन ३२, २०७४ 

सिमकोट : ताक्लाकोटको भन्सार कार्यालयले गत शुक्रबारदेखि नेपाली व्यापारीले फसाएको भन्दै जथाभावी गर्न थालेपछि ताक्लाकोटमा भएका नेपालीका पसल बन्द भएका छन् । यसबाट पसल र होटेल व्यवसाय गरेर ताक्लाकोटमा बसेका नेपालीको बिचल्ली भएको छ । चिनियाँ भन्सार कार्यालयका प्रतिनिधिले जथाभावी गालीगलौज, हातपात गर्दै पसलमा भएका सामान बोरामा हाल्दा नेपालीका ११ वटा पसलका अधिकांश सामग्री जफत भएको ताक्लाकोटका व्यवसायी हेप्काका छिरिङ लामाले जानकारी दिए ।
भन्सार कार्यालय प्रनिनिधिले ताक्लाकोटमा भएका मुचुका पेमा कुन्दी लामा, लिमिका तौ लामा, कार्मा लामा र श्यामजोर लामाको पसलका सामान जफत गरेका छन् । साथै हेप्काका व्यवसायी कार्मा लामा र बुटिक लामा, केर्मीका छमु लामा, लालबहादुर लामा, खगालगाउँका पेमाजिक्मेत लामा, मुगुका दोर्जी लामा र बझाङका जगत तामाङको सामान जफत भएको भएको छ ।
चीनको भन्सार कार्यालयले नेपालीहरूलाई प्रति सीमापास एक कट्टा मैदा र सोही परिमाणका अन्य दैनिक उपभोग्य सामग्री लिन दिएको थियो । तर कार्यालयलाई दुईजना नेपाली व्यापारीले घुस खुवाएर एक हजार कट्टा मैदा र सोही परिमाणका अन्य सामान लिएपछि चिनियाँ भन्सारले जथाभावी गर्न थालेको हो । नेपालीले घुस दिएकोे सूचनाका आधारमा चिनियाँ भन्सार प्रहरीको कारबाहीमा ताक्लाकोट भन्सारका पीएन पेम्बासहित दुईजना कारबाहीमा परेका थिए । यसपछि नेपाली व्यापारीमाथि चिनियाँ भन्सार कार्यालयको ज्यादती सुरु भएको ताक्लाकोटकी व्यवसायी माया लामाले जानकारी दिइन् ।

ताक्लाकोटबाट चिनियाँ भन्सार कार्यालयलाई नेपाली व्यापारीले घुस खुवाएर मैदालगायत दैनिक उपभोग्य सामग्री ल्याएपछि यहाँका ११ नेपालीका पसलको सामान जफत भएको छ । एक सय ५० भन्दा बढी होटल तथा पसल बन्द भएका छन् ।
हरेक सीमा पासबापत एक कट्टा मैदा र सोहीअनुसारको सामानमात्रै ल्याउन पाइन्छ । तर यस्तो व्यवस्थाका कारण व्यापारिक प्रयोजनका लागि सामान ल्याउन नपाएको भन्दै लाक्पा छिरिङ लामा र तावा अटुक लामाले चिनियाँ भन्सार कार्यालयलाई प्रतिकट्टा मैदाबापत २० चिनियाँ युआन घुस दिएर एक हजार कट्टा मैदा र सोही परिमाणको सामान छाडेको सुराकीका आधारमा भन्सार प्रहरीले ताक्लाकोटका भन्सारका पेम्बा कारबाहीमा परेका थिए ।
यस कारणलाई देखाउँदै चिनियाँ पक्षले ताक्लाकोटका सबै नेपाली पसल र होटेल सिल गरेको हुम्ला उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष नाम्ग्याल तामाङले बताए । कूटनीतिक मर्यादा र स्थानीय स्तरमा भएको व्यापारिक सहमतिविपरीत ताक्लाकोट भन्सार कार्यालयले नेपाली व्यापारीमाथि ज्यादती गरेको तामाङको भनाइ छ । ‘ताक्लाकोट भन्सार कार्यालयको ज्यादतीविरुद्ध नेपाली व्यापारीले कूटनीतिक पहल गर्न ल्हासामा भएको महावाणिज्यदूतावास कार्यालय र भन्सार प्रहरीसमक्ष समेत उजुरीको तयारी गरेका छौं', उनले भने ।
पाँच दिनदेखि भन्सार कार्यालयले आफूहरूमाथि ज्यादती जारी राखेपछि ताक्लाकाटका नेपाली व्यापारीको संगठन कैलाश व्यापार संघ र लिमी व्यापार संघका पदाधिकारीको संयुक्त बैठकले ताक्लाकोट भन्सारका पेम्बाविरुद्ध उजुरी गर्ने निर्णय गरेको कैलाश व्यापार संघका सचिव जगतबहादुर तामाङले जानकारी दिए ।
नेपाली पक्ष बेखबर
चीन र नेपाली सिमानाबाट झन्डै दुई घन्टाको दूरीमा रहेको नेपाली सीमा सुरक्षाका लागि खटिएको नेपाल प्रहरीले भने ताक्लाकोटमा नेपाली व्यापारीमाथि भएको ज्यादतीबारे अनभिज्ञता प्रकट गरेको छ । ताक्लाकोटमा नेपाली व्यापारी माथि चिनियाँ भन्सारले गरेको ज्यादतीबारे आफूलार्य कुनै खबर नआएको हुम्लाका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ऋद्धिप्रकाश सिटौलाले बताए ।

हवाई टिकट नपाउँदा सर्वसाधारणलाई सास्ती

नवराज महतारा मंगलवार, साउन ३१, २०७४



सिमकोट: हुम्ला रोडिकोटकी निरुता शाहीको सुत्केरी हुने समय भदौ १ गतेलाई दिइएको छ। घरमा सुत्केरी हुन समस्या भएपछि तीन दिन पैदल हिँडेर सिमकोट आएकी निरुताले नेपालगन्ज जान टिकट खोजेको नौ दिन भयो। तर अझै उनले टिकट पाउने÷नपाउने ठेगान छैन। काखमा चार वर्षकी जेठी छोरी बोकेर हरेक दिन सिमकोट विमानस्थलमा गए पनि अन्त्यमा टिकट नपाएर फर्कनुपरेको छ।
साउन ३२ गते मलेसियाको टिकट काटेका सर्केघार्ड गाउँपालिकाको रोडिकोट फटाकाल्नाका सब्बल छत्याल पाँच दिनदेखि टिकट नपाएपछि मलेसियाको टिकट छुट्ने चिन्तामा छन्। घरबाट आएदेखि हरेक दिन विमानस्थलमै बिताएका छन्त्याल केही गरे पनि नेपालगन्ज झर्ने हवाई टिकट नपाएपछि तारा एयरको कार्यालयबाहिर रोइकराइ गरिरहेका छन्।
कार्यालयको कामका लागि नेपालगन्ज जाने तयारी गरेका खार्पुनाथ गाउँपालिका सचिव रामबाबु यादवले पनि सिमकोट विमानस्थलमा कुर्न थालेको चार दिन भयो। चार दिनयता बिहान ७ देखि अपराह्न ५ बजेसम्म सिमकोट विमानस्थलमै बिताउने गरे पनि टिकट नपाएका यादव अझै टिकट पाउने आसमा पर्खिरहेका छन्।
निरुता, छन्त्याल र यादव त हुम्लाबाट हवाई मार्ग हुँदै बाहिरिने हवाई टिकट नपाएर हैरानी खेपेका प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन्। हवाई यातायातको एक मात्रै विकल्प भएको हुम्लामा निजी विमान कम्पनीले स्थानीय यात्रुभन्दा भारतीय पर्यटकलाई प्राथमिकता दिएपछि बिरामी र काम विशेषले जिल्लाबाट बाहिर जान तयार स्थानीय हप्तौंदेखि सिमकोट विमानस्थलमै अलपत्र छन्।
जिल्लाका स्थानीय यात्रुभन्दा कैलाश मानसरोवरको दर्शन गर्न आएका भारतीय तीर्थालुबाट बढी रकम पाइने भएपछि निजी विमान कम्पनी तारा एयर, सीता एयर, समिट एयरलगायतले तँछाडमछाड गरी भारतीय तीर्थालुलाई मात्रै टिकट दिन थालेपछि स्थानीय यात्रुलाई निकै समस्या परेको रोडिकोटका प्रकाश शाहीले बताए। जिल्लाका स्थानीयलाई टिकटमा विमान कम्पनीले सिन्डिकेट नै लगाएको उनको भनाइ छ। ‘सबै विमान कम्पनीले टिकट छैन मात्रै भन्छन् । केही सीमित ट्राभल एजेन्सीको फोनका आधारमा सबै टिकट रोकेर स्थानीयलाई पन्छाउने काम हुन्छ’, उनले भने।
अरूबेला स्थानीय सामग्री र यात्रुमै निर्भर हुने निजी विमान कम्पनी भारतीय तीर्थालु आएको बेला हरेक वर्ष स्थानीय यात्रुलाई समस्यामा पार्ने गरेको मुक्ति लामिछानेले बताए। पछिल्लो समय विमान कम्पनीहरूले कार्यालयभन्दा विमानस्थलको रनवेबाट मात्रै टिकट काट्ने गरेको उनको भनाइ छ। विमानस्थल सुरक्षाले सर्वसाधारणलाई विमानस्थलको गेटभित्र छिर्नसमेत नदिने गरेको रोडिकोटकी शाहीले बताइन्।
केही गरे पनि टिकट नपाएपछि सुत्केरी हुने दिन आउँदासमेत नेपालगन्ज जान नपाएपछि आफ्नो ज्यानै जोखिममा परेको उनको भनाइ छ। वैदेशिक रोजगारका लागि मलेसिया जाने तयारी गरेका सब्बल छन्त्याल नेपालगन्ज जाने हवाई टिकट नपाएपछि काठमाडौंदेखि साउन ३२ गते मलेसिया उड्ने टिकट छुड्ने चिन्ताले खाना खानसमेत मन नलागेको बताउँछन्।
भारतीय पर्यटकको चापका कारण स्थानीयलाई टिकट दिन नसकिएको तारा एयर हुम्लाकी प्रमुख सरिता लामाको भनाइ छ । स्थानीयको नाममा प्रशासन र सुरक्षा निकायका आफन्त जाने गरेको उनले बताइन्। हरेक उडानमा तीन जना स्थानीयलाई टिकट दिने गरेको र आइतबार मात्र प्रशासनको नाममा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी ऋद्धिप्रकाश सिटौलाका श्रीमती र छोराछोरीसहित गृह मन्त्रालयबाट आएका सातजना पठाइएको उनको भनाइ छ।
प्रशासन र गृहको नाममा मानसरोवरको दर्शन गर्न परिवार ल्याउने सरकारी अधिकारीका व्यवहारले जिल्लाका बिरामी र अत्यावश्यक काममा जानुपर्ने यात्रुलाई सकस भएको नेपाल पत्रकार महासंघ हुम्ला शाखाका अध्यक्ष अर्जुन बोहराले बताए।

जिल्ला समन्वय समितिमा एमाले–माओवादी गठबन्दन निर्वाचिन

नवराज महतारा 
साउन १९, सिमकोट । जिल्ला समन्वय समिति हुम्लाको निर्वाचनबाट एमाले–माओवादी गठबन्दनका दानबहादुर रावत नेतृत्वको टीम निर्वाचित भएकछ । 

आज जिल्ला सम्नव्य समितिमा रहेको मूख्य निर्वाचनको कार्यालयमा भएको मतदानमा एमाले–माओवादी गठबन्दनका तर्फबाट संयोजकमा एमाओवादी केन्द्रका दानबहादुर रावत, उपप्रमूखमा नेकपा एमालेका खगेन्द्र कार्की निर्वाचित भएको मूख्य निर्वाचन अधिकृत दिलनाथ रेग्मीले जानकारी दिए ।
१४ मत भएको जिल्ला समन्वय समितिको निर्वाचनमा रावत र कार्कीले १०।१० मत प्राप्त गर्नु भएको थियो भने निकटतम प्रतिद्धन्द्धी नेपाली कंग्रेसको तर्फबाट संयोजकका उम्मेरदार तक्दीर लामा र उप–प्रमूखका उम्मेरदार सुना बुढाले ४।४ मत प्राप्त गरेका छन् । 
यसैगरी समन्य समितिको सदस्यमा गठबन्दनका तर्फबाट एमाले उ्म्मेरदार जशु परियार, छेजुम लामा, अजवीर शाही र मोआवादी केन्द्रका तर्फबाट कोतन्बा लामा, दानसिंह दमाई र जीवन रावत निर्वाचित भएका छन्  । नव निर्वाचित समन्वय समितिका पदाधिकारीले आजै पद तथा गोपनियता को सपथ लिनुका साथै जिल्ला समन्वयमा आप्mना
 पदभार समेत ग्रहण गरेको जिल्ला समन्वय समितिका सचिव लोकबहादुर सुनारले जानकारी दिए । 
भष्टाचार नियन्त्रणमा  सुन्यसहनसिलता अपनाउने प्रतिवद्धता 
२० वर्ष पछि निर्वाचित जिल्ला समन्वय समितिका पदाधिकारीले साविकको जिल्ला ज  ल्वकास समिति र हालको जिल्ला समन्वय समिति माफृत हुने भ्रष्टाचार नियन्त्रण प्रति सुन्य सहनसिलता अपनाउने प्रतिवद्धता जनाएका छन् । पद तथा गोपनियताको सपथ सँगै जिल्ला समन्वय समितिमा आप्mनो पदभार ग्रहण सँगै पहिलो पटक बसेको समन्वय समितिको बैटकलले जिल्लामा लगानी भन्दा प्रतिफल निकै कम भएको ठहर गर्दै आप्mनो कार्यकालमा भ्रष्टाचार नियन्त्रयलाई प्रथानविन्दुका रुपमा लिने निर्णय गरेको छ । बैठकका सनर्णय सार्वजनिक गर्दै संयोजक दानबहादुर रावतले आप्mनो पाँच वर्षे कार्यकालमा भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्दै सुशासन र जवाफदेही बनाउने निर्णय गरेको बताए । मतदनमा सघायउने सबैलाई धन्यवाद दिएको बैठकले आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकको हवाई आवागमनका लागि हुम्ला र छिमेकी मुलुक चिनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको सिमा हिल्सामा हेलिप्याड निर्माण गर्ने निर्णय गरेको छ । 
ज्नप्रतिनिधि बिहिनताको अवस्थामा भएको अनियमितााको समेत लेखाजोखा गर्दै जिल्लाको समृद्धीका लागि कर्मचारीतन्त्रलाई सँगै लिने बताएका उपसंयोजक खगेन्द्र कार्कीले संविधानमा उल्लेख भएअनुशार जिल्लाका सात वटै गाउँपालिकासँग समन्वय र आवश्यक परे प्राविधिक सहयोग गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे । 

Sunday, July 23, 2017

पत्रकारिताले व्यक्तिगत जीवन गुमेको छ:, जुन कहिले फर्केर आउंदैन


नेपाल पत्रकार महासंघका केन्द्रिय सदस्य तथा रेडियो कर्णाली आवाज सिमकोटका स्टेशन म्यानेजर नवराज महतारा अन्नपूर्ण पोष्ट दैनिकमा पनि आबद्ध छन् । हुमलाको पत्रकारिता अनुभव र चुनौतीका विषयमा चौथो अंगका लागि उनीसंग सन्जु पौडेलले गरेको कुराकानी
 प्रश्नः पत्रकारितामा कसरी आउनुभयो ?
उत्तरः मेरो जन्म हुम्लाको सदरमुकाम सिमकोट देखि निकै टाढा अर्थात ४४ कोष दक्षिणको श्रीनगरमा भएको हो । जहाँ मुष्किकले रेडियो नेपालको मिडिववेव मात्रै लाग्थ्यो । म सानो छँदा वुवाले जहिलेनी रेडियो बजाएको देख्दा त्यसमा बोल्नेले के खान्छन होला रु कस्ता हुन्छन होला भन्ने प्रश्नले जहिलेपनि वालमानसपटललाई खलबल्याउने काम गथ्र्यो । पछि जब म कक्ष ८ मा पुगे त्यहपछि बुवाले बजाउने रेडियोलाई छोड्दै नछोड्ने भएँ यती सम्मकी  राती सुत्दाखेरी रेडियो बज्दै सुतेर कती जोर ब्याट्री सकाएर वुवाको हातबाट पिटाईपनि खानुप¥यो । यसरी नै विद्यालयको पढाई शुरु भएपछि म उच्च शिक्षाको सिलसिलामा २०५८ साल काठमाण्डौ छिरे । त्यसपछि मैले ३ महिने पत्रकारिता तालिम लिएर पत्रकारिता सम्बन्धि साक्षर हुने मौका पाए । पत्रकारिताको आधारभूत ज्ञान पाएपछि २०६० साल तिरको कुरा हो । म आप्mनो पढाई अन्तरगत फिल्डवर्कका लागि ललितपुरको इमाडोलमा काम गर्न गएँ त्यहाँ २ घरधुरी मात्रै दलितलाई पानीको इनारमा छुनपनि नदिएको घटनाले दलित परिवार पानीखानबाट समेत बञ्चित भएको घटनाले निकै पिरोल्यो । जुन घटनालाई जस्ताको तस्तै आप्mनो आलेखमा उतारेर तत्कालिन स्पेष्टाईक दैनिकमा पठाएँ र पछिल्लो दिन उक्त आलेख प्रकाशित भयो । जुन दिनदेखि आजको दिनसम्म म यो पेशामै आवद्ध छु । 

 प्रश्नः चुनौतीहरु कत्तिको खेप्नु परेको छ आजसम्म आइपुग्दा ?
त्तरः अठारौ शताब्दीमा वेलायी संसदमा प्रयोग भएको राज्यको चौथो अङ्ग भनिने पत्रकारिता पेशाका चुनौतीलाई हामीले सहजै अनुमान गर्नसक्छौं राज्यका व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिकालाई त कती चूनौती सामना गर्नुपर्छ भने तिनवटै निकायका कामलाई आलोचनात्मक ढङ्गले खबरदारी गर्दै सही मार्गमा अघि बढ्न प्रेरित गर्ने काम कम्ती चुनौतीपूर्ण छैन् । जसको म अछुत पनि त हन सक्दीन । वास्तवमा व्यवासायिक र पत्रकारिताको सैद्धान्तिक तथा अन्तरािष्ट्रय मान्यता अनुशार पत्रकारिता पेशालाई अँगाल्ने हो भने धेरै प्रकारका चुनौती र अवसर सहनु पर्ने हुन्छ । 
जुन रुपमा तपाईले राखेको जिज्ञासामा मेरो अहिलेसम्म गरेको पत्रकारिताको अनुभवमा सामना गरेका चुनौतीको कुरा गर्दापनि लामै फेयरिस्त तयार हुन्छ ।  
मैले पत्रकारिताको झण्डै १५ वर्षको अनुभवमा समाचार लेखेकैकारण एक जर्दन भन्दा बढी धम्की र चेतावनी खानु परेको छ भने ५ पटक त म र मैले काम गर्ने सञ्चार संस्थामाथी कुनै कु कुनै तरिकाले भौतीक आक्रमण नै भएको छ । तरपनि म कुनैपनि घटनामा निडर भएर सामना गरेर बसे किनकी म यर्थाततामा अडिक थिए । त्यसैले क्षणीक रुपमा म र मेरो सञ्चार संस्थामाथि जाईलाग्ने मित्रहरुले शिर खुम्च्याएर बस्नु प¥यो भने मे सदाबाहर यो पेसामा निरन्तर छु । पत्रकारिताको चुनौतीका कुरागर्दा कतै यो पेशामा आउन चाहने नयाँ आकांक्षी साथीहरुलाई हतोस्साहित बनाउने काम हुन्छकी भन्नेमा म निके सजक छु । चुनौती मात्रै हैन यदी तपाईले मेरो पत्रकारिताले पाएका सफलता र सममानको कुरापनी सोधेको भए म यसमा झनै ठूलो फेयरिस्त तपार पार्थे । जे हनेस पत्रकारितामा वास्तविक धरातलभन्दा बाहिर बहकिन थालेका थुप्रै चुनौतीको समाना गर्नुपर्छ भने यर्थाततामा आधारित भए त्यसको बदला सम्मान पाइन्छ भन्ने मेरो अहिलेसम्मको भोगाई हो ।   

 प्रश्नः यस क्षेत्रमा आएपछि के पाउनु भयो के गुमाउनु भयो ?
त्तरः वास्तवमा तपाई मार्फत मेरा आदरणीय स्रोत र पाठक महानुभावलाई नडाँटेर भन्ने हो भने मैले यो पेशामा लागेर मूख्यतः दुई चिज गुमाए तर तीन चिज पाएको छु । 
गुमाएका चिज 
 १. आफन्त 
मैले पत्रकारितामा सबैभन्दा बढी गुमाएको चिज भनेकै आफन्त हो । चाहे त्यो घर परिवार होस् वा अन्य बाहिरका सङ्गती नै किन नहोस् । जतीवेला नी समाचारको खोजि, तयारी र पठाउने देखि अपडेट भन्दा जीवनमा कहिल्यै आमावुवा, दाजुभाई, दिदीबहिनी देखि इष्टमित्र कसैलाई समय दिन सकिएन  जसले आफन्तीबाट यो त निकै ठूलो भएछ भनेर बिस्तारै टाढिने क्रम बढेको छ भने पेशामा सत्य तत्थ्य र वास्तविक समाचारको खोजवीन र प्रकाशन तथा प्रसारण गर्दा आजको आफन्त तथा दोस्ती भोली निकै दुश्मन भएर निस्कन्छ । 
 २. व्यक्तीगत जीवन
 पत्रकारिता पेशाले लाग्छ मैले व्यक्तीगत जीवन नै गुमाएको छु । मेरो कहिल्यै प्यक्तीगत जीवन आएन र आउँदैन होलापनि । पत्रकारिता पेशामा संलग्न भएको दिन देखि बिहान साँझ, दिन र रातको समय जतीखेरपनि कहिले समाचारले मेरो खोजि ग¥यो त कहिले आफैले समाचारको खोजी गदैृमा समय बित्यो । कयौ समय खाना  त कयौ समय निद्रा छोडेर समाचारकको खोजिमा जानु परेका दृष्टान्तले लाग्छ यो पेशामा संलग्न भएदेखि मैले मेरो व्यक्तीगत जीवन समेत गुमाएको छु । 

पाएका विषय

  १. पहिचान
पत्रकारिताले मलाई दिएको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ती भनेकै पहिचान हो । यदी म पत्रकारिता पेशामा संलग्न हुदैन थिए भने म दुर्गम हुम्लाको गाउँमा बस्ने हुम्लीमै सिमित हुन्थे होला । म आज ति हजारौ हुम्ली युवा जो आज कुनै समाजको अघी वास्तकि गाउँले (हुम्ली) अनुहार लिंदा अरुले नाक खुम्च्याउनु पर्ने अवस्थाभन्दा पृथक हुदैन थिए होला । तर आज पत्रकारिता पेशामा लागेकै कारण कर्णालीको, हुम्लाको नवराज नभएर मेरो परिचय पत्रकार नवराजमा परिणत भएको छ । आज नेपालको कुनै गाउँ र ठाउँमा गएँ भने तपाईको नाम त मैले धेरै सुनेको थिए, पढेको थिएँ भन्ने शब्दले निकै उत्साहित मात्रै बनाउँदैन लाग्छ यो पेशामा मैले कमाएको सबैभन्दा ठूलौ सम्पत्ती नै यही हो ।   
 २. सामुहिक हुने अवसर 
यो पेशामा संलग्न भएर मैले प्राप्त गरेको अर्को महत्वपूर्ण चिज भनेको अवसर हो । शैशारमा धेरै  व्यक्तीलाई समयको परवर्तनले सार्वजनिक जीवनबाट नितान्त व्यक्तीगत जीवनमा परणत गरीदिएको छ तर यो पेशाले मलाई हिजोको नितान्त एक व्यक्तीबाट सामाजिक व्यक्तीका रुपमा परिणत हुने अवसर प्रदान गरेको छ । यो पेशामा संलग्न हुनुभन्दा अघी कसैको छोरा वा नातेदार नवराज आज हाम्रो जिल्ला, अञ्चलको पत्रकार भएको छ । वास्तवमा तपाई आफै भन्नुहोस् एउटा व्यक्ती पाउने उपलब्धी यसभन्दा बढ्ता अरु के नै हुन सक्छ ?
 ३. विश्वाश
झण्डै एक दशक बढीको समय पत्रकारितामा बिताउँदा मैले पाएको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष भनेको विश्वाश हो । यदी म नवराज मात्रै हुन्थे भने म कसैको छोरा। कसैको भान्ज त कसैको कार्यकर्ताको पगरीभन्दा बाहिर निस्कन सक्दिन थिएँ होला । जसले मेरो भनाईप्रति केही सिमित नातेदारले मात्रै सहमत हुन्थे होलान तर आज पत्रकारिताले मलाई समाज र राष्ट्रदेखि विश्व समुदायको विश्वासिलो पात्रका रुपमा प्रस्तुत गरिदिएको छ । आज मैले बोलेका र लेखेका विषयमा राज्यले आप्mनो नीतिमा परिमार्जन गरेको छ । आज मैले उठाएका सवाल सामाजिक दवाव सृजना गर्ने विषय देखि संसदको छलफलको विषय बनेको छ । मैले लेखेका र बोलेका कुरामा आज मेरो समाज, जिल्ला, देश देखि सिङ्गो विश्व समुदायले ऐक्येवद्धता प्रकट मात्रै गरेको छैन् म प्रति निकै ठूलो विश्वश समेत बढेको देख्छु । 

 प्रश्नः पत्रकारिता गर्न चाहानेहरुलाई के सुझाव दिनुहुन्छ पत्रकारको नाताले ?
उत्तरः प्रथम त यो पेशामा आउन चाहने साथीहरुलाई हृदयदेखि नै स्वागत गर्ने देखि एक व्यक्तीबाट सामाजिक बन्नु भएकोमा हार्दिक बधाई समेत दिन चाहन्छु । वास्तवमा हामीले आधुनिक रामराज्य कायम गर्न हरेक नागरिक पत्रकार नबनी म संभव देख्दीन र हुन्नपनि । अनी विषेश त हाम्रो जस्तो समाज र देशमालागी यो अँझ अपरिहार्य नै छ भनेर म ठोकुवा गर्न चाहन्छु । यो भन्दैमा तपाई लगायत धेरैलाई मनमनै कसरी भन्ने प्रश्नपनि उब्जीन सक्छ । हेर्नु आज घरमा आमाले, दीदीले, बजैले भाउजुले, धारामा सार्की दाईले, योजनामा कामदारले, कार्यालयमा सेवाग्राहीले, पसलमा ग्राहकले सास्ती नपाएको ठाउँ कतै देख्नु भएको छ । यदी हामीले घरदेखि समाजहुँदै सिङ्ग देशलाई पारदर्सि र जवाफदेही बनायौं भने हामीले रामराज्यका लागि त्रेतायुगमै जप्नुपर्छ जस्तो लाग्दैन् । वास्तवमा पत्रकारले नबोले, नलेखे कुनचाही ठाउँमा भएको बेथिती बाहिर आउँछ रु कुनचाही शासकले आमनागरिकलाई सबै विषयको जानकारी जस्ताको तस्तै दिन्छ रु मलाई लाग्दैन पत्रकारिता पेशाबिना यि सबै विषयमा आम नागरिकको पहुँच हुन्छ भन्ने कुरा । यति महत्वपूर्ण क्षेत्रमा प्रवेश गर्नु नव आगन्तुक साथीहरुलाई कम्तीको ठूलो अवसर होइन । अन्य पेशामा संलग्न हुँदा कुनै व्यत्ती विषेशको उन्नती होला तर समग्रताको उन्नती रप्रगती चाहने हो भने पत्रकारिता विना संभव छैन् । यो भन्दैमा पत्रकरितामा प्रवेश मात्रैपनि कुनै अर्थ राख्दैन । आफूर्ला लगनसिल, कटिबद्ध, प्रतिवद्ध र जिम्मेवार बनाउन भने पत्रकार कहीपनि चुक्न हुदैन । तपाइृ यो पेशामा संलग्न भएर कुनै व्यक्ती, समुह, पार्टी, भेग, वर्ग, जातीको पक्षपाती भन्नु भयो भने त्यसको उल्टो भयानक प्रलय ल्याउनमा समेत ठूलो हात रहन्छ । 

 प्रश्नः यहाँले पत्रकारिता गर्न शुरु गरेदेखिको अबिष्मरणीय क्षण ?
उत्तरः यो पेशामा आवद्ध भएदेखिको समयदेखि भन्ने हो भने मैले हजारो क्षेणहरु अबिष्मरणीय हिसाबले बिताएको छु । तर यहाँले एउट मात्रै क्षेणको कुरा गर्नु भएकोले मैले गरेको सुखत क्षेणलाई यहाँ समक्ष प्रस्तुत गर्न चाहन्छु । 
जब म ५ वर्ष राजधानीको पत्रकारिता गरेर मेरो गृहजिल्ला हुम्ला फर्के त्यहाँ थुप्रै विषयमा पैरवी र खबरदारी गर्नुपर्ने स्थान देखेको थिए र गर्दैपनि गएँ । कुरा २०६८ सालको हो । म आप्mनो नियमित रिर्पोटिङ्गका क्रममा जिल्ला शिक्षा कार्यालय पुगे मैले एक अचममको प्रतिवेदन पाएँ । जुन प्रतिवेदनले हुम्ला लगायत नेपालका ८ दुर्गम हिमाली जिल्लाको साक्षरता दर ९८ प्रतिशत भन्दा माथि पुगेको देखायो । यो विषयलाई तत्कालिन शिक्षा अधिकारीलाई सोधे उहाँले बढो गज्जवले हो हामी अब पूर्ण साक्षर जिल्लाका रुपमा घोषणाको तयारीमा छौं । त्यसैले यो वर्षदेखि हाम्रो (हुम्ला) जिल्लामा साक्षरता कक्षामा कटौती भएको छ । यो विषयले मलाई नीकै पोल्यो । मलाई यसको गहिराईमा जान मन लाग्यो । मैले निकै मेहनत पश्चात जिल्लाकरीका झण्डै २५ हजार निराक्षर भएकाहरु साक्षर भएको नाम र ठेगाना भएको तत्कालिन २७ वटै गाविसको सूची फेला पारे । सूची फेला पारेपछि मैले आप्mनै वार्ड श्रीनगर ८ बाट रुजु गरे । बडिम्बना सरकारले तयार पारेको सूचिमा मेरो वडामा नभएका नाम र थरलाई कागजी साक्षर बनाइएको रहेछ । त्यस्तै ८ गाविसका अध्ययन र रुजुपश्चात म के निचोडमा पुगे भने यो कागजी प्रमाण हुम्लाको शिक्षाको ठूलो बाधक हो भनने लाग्यो । म तत्कालिन समयमा नयाँ पत्रिका दैनिकमा कार्यरत थिए । सबै विषयको विवरण तयार परेर फिचर समाचार प्रकासित गरे । समाचारले सरकारी र गैरसरकारी वृतमा निकै हलचल ल्यायो । शिक्षा कार्यालयमा स्पष्टिकरण आयो । छानविन भयो । त्यसको एक सातामै तत्कालिन शिक्षा मन्त्री स्तरिय निर्णयले हुम्लाको साक्षरता दल ९८ प्रतिशतबाट झारेर ४७ प्रतिशतमा मात्रै पु¥याएन अनौपचारिक शिक्षाका कार्यक्रम समेत सूचारु भए । 

प्रश्नः बिशेष कुन बिटमा कलम चलाउन मन पराउनु हुन्छ  ?
उत्तरः पत्रकारितामा मेरो प्रवेशको चरणमा मैले प्राय सबै विटमा कलम चलाएको हो । तर जब म मेरो समाजका बारेमा केही सिक्दै र जान्दै गए । त्यतीमात्रै होइन कर्णालीका बारेमा किन मान्छेको नजरमा विकट, दुर्गम र अभावमात्रै झल्कीनछ भन्ने बारेमा मैले अनुसन्धान समेत गरे । त्यसपछि मात्रै मैले थाहा पाए त्यसमा पत्रकारिताले कर्णालीप्रति गरेको दयामुखि लिडका कारण अवस्था आजको सोचसम्म पुगेको हो । 
फलस्वरुप म पत्रकारितामै आवद्ध हुने अठोटले गृहजिल्ला फर्के । जहाँबाट अहिले निरन्तर सबैक्षेत्रमा समुन्नती, पारदर्सिता र जवाफदेहितासँग सम्बन्धित विषयमा अलीक बढी नै रिर्पोटिङ्ग गरेको छु । तर खासमा भन्ने हो भने आगामी दिनमा राज्यको नीति निर्माण देखि राज्य व्यवस्था सम्बन्धि बिटमा संलग्न हुने सोच मेरो छ । 

 प्रश्नः अन्त्यमा यहांलाई भन्न मन लागेको अरु केही ?
उत्तरः प्रथम त यो पेशामा संलग्न भएर गरेको अनभव साँट्ने मौका दिनु भएकोमा तपाई लगायत  सबल नेपाल साप्ताहिक  टिमप्रति कृतज्ञ छु । पत्रकारिता बाहिरबाट हेर्दा हल्का लाग्नेलाई निकै जटिल र निकै जटिक सोच्नेलाई निकै सहज पेशा पनि हो । अठारौ शताब्दीमा वेलायती संसदमा संवोधन गरिएको राज्यको चौथो अङ्गका रुपमा स्विकारिने यो पेशाको बैधानिक लेखोट विश्वका कुनै देशका सरकारी दस्तावेजमा छैन् तर पत्रकारिता एकअर्थले भन्ने हो भने आज नुन जत्तीकै अपरिहार्य विषय भएको छ । 
जहाँ पूगदैन रवी त्यहाँ पुग्दछन कवी भन्ने महाकवी लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको भनाई आज पत्रकारिताले व्यवहारिक रुपमा उतार्नु पर्नेछ । राज्य र नागरिक संघसंस्था नपुगेका, नागरिक नपुगेका स्थानमा पत्रकार पुग्नु पर्छ । सरकार विज्ञ भन्दा बौद्धीक र जानकारी त्यो कोही छ भने आजको जमना पत्रकार मात्रै छ । त्यसैले आजको पत्रकार हल्का र सतही रुपमा प्रस्तुत हुने हो भने त्यसले यात यो पेशाबाट अलग्गीनु पर्छ हैन भने निटक भविष्यमा ठूलो दुर्घटनामा पर्ने निश्चित हुन्छ । हुन त हाम्रो देश र समाजमा पत्रकारिताप्रति हेर्ने नज।पनि केही विभेदकारी र नकरात्मक छ तर यदी पत्रकार हुने हैनभने आली देखि थालीसम्म र गोठ देखि ओठसम्मको सम्बन्ध स्थापित हुन पनि सक्दैन थियो भन्ने वास्तविकता पनि त प्रमाणीत भएको छ । यसको महत्व विकसित सामाजिक सञ्जाल र न्यू मिडिया प्रविधिले हरेक नागरिकलाई मान्दीन भन्दापनि उम्कनै नसक्ने बनाएको छ । 
Copyfrom 
http://sabalnepalnews.com/%e0%a4%aa%e0%a4%a4%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b0%e0%a4%bf%e0%a4%a4%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a5%87-%e0%a4%b5%e0%a5%8d%e0%a4%af%e0%a4%95%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a4%bf%e0%a4%97%e0%a4%a4-%e0%a4%9c/

Sunday, October 2, 2016

दसैंमा घर फर्कनेलाई सीमामा सास्ती

नेपालगन्जः
भारतको लद्दाखबाट बिहान साढे ६ बजे रूपैडिया उत्रेका चन्दनाथ-३ जुम्लाका विष्णु भण्डारीले रूपैडिया बसपार्कबाट २ सय मिटर पर नपुग्दै २ सय ५० भारतीय रुपैयाँ तिरे ।
सार्वजनिक बसमा रूपैडिया पुगेका उनलाई सामानसहित नेपालगन्ज बसपार्क पुर्‍याइदिने भन्दै भारतीय अटोरिक्समा जबरजस्ती राखियो तर सिमानामा नपुग्दै अर्को रिक्सामा जाऊ भन्दै रिक्साचालकले २ सय ५० भारु लगेपछि उनी छाँगाबाट खसेझै भए । रूपैडियाको चोकबाट फेरि अर्को अटोरिक्सामा चढेका भण्डारीले ५० मिटर नकाट्दै भारतीय कस्टमको नाममा नेपाली १ सय ५० रुपैयाँ तिरे । त्यसको १० मिटरमा पोसाकसहित हातमा लट्ठी बोकेर उभिएका भारतीय सुरक्षाकर्मीले हैरान पारेपछि फेरि नेपाली १ सय ५० रुपैयाँ तिर्नु पर्‍यो ।
दसैंका लागि लुगाफाटो लिएर २ महिनापछि घर फर्किएका दैलेखका जगदीश विकले रूपैडिया बसपार्कदेखि नेपालगन्ज बसपार्कसम्म पुग्दा विभिन्न ठाउँमा चिया खर्च भन्दै ४ सय ५० तिर्नु पर्‍यो । श्रीमती, छोरासहित ७ जनाको समूहमा आएका विकलाई भारतीय कस्टम र एसएसबीले हरान पारेपछि उक्त रकम तिर्न बाध्य भएका हुन् ।
भारतीय कस्टम र एसएसबीले सामान खोलेर दुःख दिएको बताउँदै विकले भने, ‘हातमा लट्ठी लिएर बसेका एसएसबी र कस्टमका कर्मचारीले अनावश्यक खानतलासी गरी अपशब्द प्रयोग गर्दै गाली गरे । किन यसरी गाली गरेको ? मैले त्यस्तो केही बोकेको छैन मात्रै के भन्न भ्याएको थिएँ, मैमाथि हातपात भयो ।'
नेपालगन्ज बसपार्कको एक होटेलमा भावुक मुद्रामा भेटिएका विकले भने, ‘बिहान नेपालीको आवतजावत पनि कम हुँदो रहेछ । उनीहरूको आरोपको प्रतिवाद गरेपछि थानामा लैजाने भन्दै हातपात गरे । थानामा लगेपछि धेरै कुटपिट गर्छन् र आफूसँग भएको पैसासमेत लुट्छन् भन्ने सुनेकाले मनमनै निकै डर पनि लाग्यो । उनीहरूले ममाथि हातपात गर्न थालेपछि श्रीमती र छोराछोरी डराएर रुन थाले अनि पैसा दिएर उम्किएँ ।'
भारतको सिम्लादेखि रूपैडिया हुँदै घर फर्केका सल्यान लाम्तीका अजय देवकोटाको कहानी पनि उस्तै छ । मंगलबार बिहान साढे ५ बजे रूपैडिया झरेका देवकोटा भारतीय रिक्साचालकको पहिलो सिकार बने । झिसमिसे उज्यालोमा रूपैडियामा कता बस्ने ? बरू आफ्नो देश (नेपालगन्ज) गइहाल्नु पर्‍यो भनेर रिक्सा चढेका देवकोटालाई छोटो बाटो भन्दै रिक्साचालककले गल्लीतिर लिएर गए । बाटोमा दुई अपरिचित भारतीयले रिक्स रोकेर ५ सय रुपैयाँ दे भन्दै धम्काएपछि एक शब्द नबोली ३ सय भारु दिएर उम्केको उनले बताए । रिक्साबाट ठगिएपछि निकै बिरक्तिएका उनले आफ्नो भारी आफैं बोकेर सीमा पार गर्ने अठोट गरे ।
कपडा र भाँडाबर्तनको भारी बोकेर निस्कन लाग्दा भारतीय कस्टमले कति रुपैयाँ दिन्छस् ? भनेर सोधेपछि उनी फेरि झस्किए । अलिअलि चिया खर्च दिनुपर्छ भन्ने सुनेका उनले भने, ‘सुरुमा नेपाली ५० रुपैयाँ निकालेर दिएँ, उल्टै गाली खानुपर्‍यो । पिठ्युँको भारी नबिसाई उभिएकै अवस्थामा भारतीय सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीले खल्तीमा हात हाल्न थाले । खल्तीमा ५ हजारभन्दा बढी रुपैयाँ थियो । खल्तीबाट उनीहरूको हात हटाएर फेरि सयको नोट दिएपछि बल्ल ‘जा' भन्ने शब्द आयो, अनि भागें ।'
भारतीय सिमानाका ३ ठाउँमा गरी साढे ५ सय नेपाली तिरेका उनले नेपाली सिमानामा भने ६० रुपैयाँ मात्रै तिरे पुग्यो । भारतीय सुरक्षाकर्मीको व्यवहारदेखि आजित भएर नेपाली सिमाना पुग्दा स्वर्ग पुगेको अनुभव गरेको उनले बताए ।

चरणवद्ध रूपमा ठगिन्छन् नेपाली
रूपैडिया बसपार्कमा ओर्लनेबित्तिकै रिक्साचालकको सिकार
रिक्साचालकको मिलेमतोमा स्थानीय ठगले लुट्छनभारतीय कस्टममा पुगेपछि कर्मचारीले अनावश्यक दुःख दिँदै ठग्छनएसएसबीले अनुहार र सामान हेरेर तर्साउँदै पैसा असुल्छननेपाली सुरक्षाकर्मी तथा भन्सारका कर्मचारीले पनि दुःख दिन छोड्दैनन्
जुम्लाका भण्डारी, दैलेखका विक र सल्यानका देवकोटा सिमानामा ठगिने नेपाली प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् । नेपालीको महान् चार्ड बडादसैंमा घर फर्किनेको संख्या बढेसँगै भारतको रूपैडिया नाकाबाट भित्रिने नेपाली कामदार यसरी नै ठगिने गरेका छन् ।
दसंैकोमा घर फर्कने नेपालीसँग अघिपछिभन्दा केही बढी पैसा साथमा हुने भएकाले पनि नेपाली कामदार सीमा क्षेत्रमा गठिने कोटजहारी ९ रुकुमका खड्के बोहोरा बताउँछन् । भारतको कुल्लुमुस्नाली जिल्लाबाट आएका बोहोराका अनुसार सोझा र गाउँकाजस्ता देखिनेहरूबाट भारत र नेपालतर्फका सुरक्षाकर्मीले १ सय ५० देखि ५ सय रुपैयाँसम्म असुल्ने गरेका छन् ।
भारतीयले एकजना कामदारबाट ५ सयदेखि १ हजारसम्म लिने गरेको चालक श्याम चौधरीले बताए । एसएसबी, कस्टमदेखि बाहिरका ठगहरूसम्म नेपाली यात्रु लुट्ने धाउन्यमा हुन्छन् । यात्रु ठग्न नेपालका प्रहरी र भन्सारका कर्मचारी पनि पछि पर्दैनन् । एकजनाबाट नेपाली कर्मचारीले सामान हेरेर १० देखि ५ सय रुपैयाँसम्म लिएको एक यात्रुले बताए ।
नेपाली सुरक्षाकर्मी र कर्मचारीले भारतीयले जस्तो सास्ती नदिए पनि सामान चेकजाँज गर्दा रकम माग्ने क्रम दसैं नजिकिँदै गर्दा बढ्दै गएको एक रिक्सा चालकले जानकारी दिए । नेपालतर्फको भन्सार र सुरक्षाकर्मीले सामानको परिणाम र मान्छेको अनुहार हेरेर चिया खर्च माग्ने गरेको भारतको रुरु क्षेत्रबाट फर्किएका जाजरकोटका विष्णु नेपालीले बताए । यात्रुहरू सिमानामा नेपाली र भारतीय पक्षबाट ठगिएको जमुनाह सीमा प्रहरीचौकीले भने अस्वीकार गरेको छ ।
भारतीय सिमानामा केही लुटपाट हुने गरेको भए पनि नेपाली सिमानामा भने अहिलेसम्म त्यस्तो खबर नपाएको जमुनाह सीमा प्रहरीचौकीका प्रहरी निरीक्षक प्रमोद क्षेत्रीले बताए । नेपाल फर्किने होस् वा भारत जाने जोसुकै ठगिए वा केही समस्यामा परे सहयोगका लागि सिमानामा यात्रु सहायता कक्षा स्थापना गरिएको उनले बताए । क्षेत्रीले भने, ‘यात्रुलाई मर्का नपरोस् भनेर लागिरहेका छौं । भारतीय भूमिमा केही यात्रु ठगिने गरेको खबर पाएका छौं । ठगिएको विवरण यात्रु आफैंले यात्रु सहायता कक्षमा नदिँदा घटना हुन गएका हुन् ।'
जमुनाह सीमा प्रहरीचौकीमा असार महिनायता रूपैडियामा यात्रु लुटिएका ७ वटा घटना मात्रै दर्ता भएको क्षेत्रीले बताए । भारतीय सीमा सुरक्षा बलसँग मिलेर २ जनाको रकम फिर्ता गराएको, २ जनालाई बाँके प्रहरीमा सार्वजनिक मुद्दा चलाएको र ३ जना पक्राउ गर्न नसकिएको उनले बताए । भारतका विभिन्न सहरबाट रेल र बस राति आइपुग्ने भएकाले पनि यात्रु ठगिने गरेको उनको भनाइ छ ।
रातको समयमा प्रहरी जान नसक्न्ने र अँध्यारोमा भारतीय रिक्साचालकले अन्य व्यक्ति परिचालन गरेर नेपाली यात्रु लुट्ने गरेको क्षेत्रीको बुझाइ छ । नेपाली सुरक्षाटोलीसमक्ष यात्रुले जानकारी नगराएका कारण पनि यो विषय दुई देशका स्थानीय सुरक्षा अधिकारीको बैठकमा गम्भीर रूपमा प्रवेश नपाएको स्थानीय अधिकारीले बताए ।
दसैं र तिहारमा दैनिक १ हजार ८ नेपाली स्वदेश भित्रिने गरेको तथ्यांक सीमा प्रहरीचौकी जमुनाहसँग छ । आउने प्रायः यात्रु कुनै न कुनै ढंगले भारतीय वा नेपाली पक्षबाट ठगिने गरेको लामो समय रूपैडिया-नेपालगन्ज रुटमा रिक्सा चलाउँदै आएका शशिराम विकले बताए । विकले भने, ‘दिउँसो पनि रूपैडियाबाट नेपाली यात्रु रिक्सामा हालेर ल्याएका हुन्छौं । सिमानामा पुगेपछि भारतीय कस्टम र एसएसबीले नेपालीलाई अश्लिल शब्द प्रयोग गर्छन् । उस्तैपरे लाठी हिर्काउनसमेत पछि पर्दैनन् । त्यसपछि डराएका नेपाली कामदार खल्तीबाट पैसा झिकेर दिन बाध्य हुन्छन् । हामीले केही बोले रिक्सा आवतजावतमै प्रतिवन्ध लाग्छ ।'

Featured Post

होली !

मिति २०७२ चैत ९ गते सिमकोट  आज सबले मनाए रे, रङ्गे पर्व होली तिमले पनि बिर्सीएछेउ, सम्बन्धको झोली लडो बढ्यो देउता छोड्यो, उखान गर्थे ...